THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM: VÌ SAO ĐAU TỪ THẮT LƯNG LAN XUỐNG CHÂN?

Đau từ thắt lưng lan xuống mông, đùi hoặc bàn chân khi bị thoát vị đĩa đệm không phải chỉ do cột sống bị tổn thương, mà chủ yếu là do rễ thần kinh bị chèn ép và viêm kích thích. Vị trí đau sẽ khác nhau tùy theo rễ thần kinh bị ảnh hưởng.

1. Vì sao thoát vị đĩa đệm gây đau lan xuống chân?

Quá trình bệnh thường diễn ra theo 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Thoái hóa đĩa đệm

• Đĩa đệm mất nước, giảm đàn hồi.
• Vòng sợi xuất hiện các vết nứt.
• Nhân nhầy bắt đầu dịch chuyển ra phía sau.

Giai đoạn 2: Lồi hoặc thoát vị đĩa đệm

• Nhân nhầy chui qua vị trí rách của vòng sợi.
• Khối thoát vị lồi vào ống sống hoặc lỗ liên hợp.
• Bắt đầu tạo áp lực lên rễ thần kinh.

Giai đoạn 3: Chèn ép rễ thần kinh

• Chèn ép cơ học lên rễ thần kinh.
• Gây phù nề và phản ứng viêm.
• Giảm tuần hoàn nuôi dưỡng thần kinh.

Hậu quả thường gặp:

• Đau từ thắt lưng lan xuống mông, đùi, cẳng chân.
• Tê bì, châm chích hoặc cảm giác như kiến bò.
• Yếu cơ, giảm sức vận động.
• Trường hợp nặng có thể teo cơ hoặc rối loạn đại tiểu tiện, cần được khám ngay.

2. Vì sao mỗi người đau ở một vị trí khác nhau?

Mỗi rễ thần kinh chi phối một vùng cảm giác riêng (Dermatome). Vì vậy, vị trí đau sẽ giúp định hướng rễ thần kinh đang bị chèn ép.

Rễ thần kinh L3 – L4

Đường đi của cơn đau:

• Thắt lưng.
• Mặt trước đùi.
• Mặt trong gối.
• Mặt trong cẳng chân.

Triệu chứng:

• Đau mặt trong chân.
• Yếu cơ tứ đầu đùi.
• Khó lên xuống cầu thang hoặc đứng dậy.

Rễ thần kinh L5

Đây là rễ thần kinh bị chèn ép phổ biến nhất.

Đường đi của cơn đau:

• Mông.
• Mặt ngoài đùi.
• Mặt trước ngoài cẳng chân.
• Mu bàn chân.
• Ngón chân cái.

Triệu chứng:

• Đau mặt ngoài chân.
• Tê ngón chân cái.
• Yếu động tác gấp cổ chân lên trên.
• Dễ vấp ngã, phải nhấc chân cao khi đi.

Rễ thần kinh S1

Đường đi của cơn đau:

• Mông.
• Mặt sau đùi.
• Mặt sau cẳng chân.
• Gót chân.
• Bờ ngoài bàn chân.

Triệu chứng:

• Đau mặt sau chân.
• Tê ngón út.
• Khó hoặc yếu khi kiễng chân.

3. Vị trí thoát vị và vùng đau thường gặp

Tầng đĩa đệm	Rễ thần kinh bị chèn ép	Vị trí đau điển hình
L3 – L4	L4	Mặt trước đùi, mặt trong cẳng chân
L4 – L5	L5	Mặt ngoài cẳng chân, mu bàn chân, ngón chân cái
L5 – S1	S1	Mặt sau chân, gót chân, bờ ngoài bàn chân

Theo thống kê lâm sàng, khoảng 90% các trường hợp thoát vị đĩa đệm xảy ra tại hai tầng L4–L5 và L5–S1.

Góc nhìn của Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, thoát vị đĩa đệm thường được xếp vào các chứng:

• Yêu thống (đau thắt lưng).
• Tọa cốt phong (đau thần kinh tọa).

Nguyên nhân thường được lý giải là:

• Phong, Hàn, Thấp xâm nhập kinh lạc.
• Can Thận hư, không nuôi dưỡng gân cốt.
• Khí trệ, huyết ứ làm bế tắc kinh lạc, gây đau.

Theo đường kinh:

• Đau mặt sau chân thường liên quan kinh Bàng Quang.
• Đau mặt ngoài chân thường liên quan kinh Đởm.
• Đau mặt trong chân thường liên quan kinh Tỳ và kinh Can.

Lưu ý: Những thông tin trên giúp định hướng vị trí tổn thương nhưng không thể thay thế việc thăm khám, chẩn đoán bằng hình ảnh như MRI hoặc đánh giá của bác sĩ. Nếu đau kéo dài, yếu chân, tê tăng dần hoặc có rối loạn tiểu tiện, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.

MỌI YÊU CẦU TƯ VẤN VỀ THUỐC NAM DÂN TỘC SÁN DÌU – LÂM TRÍ ĐƯỜNG XIN VUI LÒNG LIÊN HỆ

Số điện thoại:

Phía Bắc: 0977 724 214 (Thầy Tám – Sìn)

Phía Nam: 0964 675 579 (Bùi Văn Trúc)